معرفی کلی
آتشکده یزد، مهمترین نیایشگاه زرتشتیان ایران، مکانی مقدس و باشکوه در قلب کویر است که آتشی ۱۵۰۰ ساله در آن بیوقفه میسوزد. این بنا که با نام آتشکده بهرام یا ورهرام نیز شناخته میشود، نمادی زنده از تاریخ، فرهنگ و باورهای دیرینه ایرانیان است و هر ساله پذیرای گردشگران بسیاری از سراسر جهان میباشد .
در آیین زرتشتی، آتش یکی از مقدسترین و والاترین نمادهای معنوی است. اما توجه به این نکته ضروری است که زرتشتیان آتش را نمیپرستند؛ بلکه آتش را نمادی از نور، روشنایی و راستی میدانند. فلسفه روی به سوی آتش دعا کردن ریشه در باورهای عمیق این آیین دارد. برای درک بهتر این موضوع، میتوان آن را با مسلمانان مقایسه کرد: مسلمانان رو به کعبه نماز میخوانند، اما کعبه را نمیپرستند. زرتشتیان نیز رو به آتش دعا میکنند، اما آتش را نمیپرستند. آتش برای آنها فقط "جهتدهنده" روح به سوی خالق یکتا است.
این سنت دیرینه نشاندهنده عمق نگرش معنوی در آیین زرتشتی است که نور و روشنایی را جلوگاه خداوند بر روی زمین میداند.
تاریخچه
آتشکده یزد داستانی شگفتانگیز و پر فراز و نشیب دارد. آتش مقدس این مکان که «آتش بهرام» نامیده میشود، از دوران ساسانیان (حدود ۱۵۰۰ سال پیش) تا امروز خاموش نشده است . این آتش ابتدا در آتشکده آذر فرنبغ در استان فارس نگهداری میشد. پس از حمله اعراب به ایران، زرتشتیان برای حفظ این گنجینه مقدس، آن را به غاری در کوههای اشکفت یزدان در نزدیکی عقدا منتقل کردند و به مدت ۳۰ سال در پنهانی از آن محافظت نمودند .
این آتش سپس به روستاهای ترکآباد و شریفآباد اردکان منتقل شد و حدود ۳۰۰ سال در آنجا روشن ماند. در نهایت، در سال ۸۵۲ خورشیدی به محله موبدان یزد و منزل یکی از موبدان بزرگ به نام تیرانداز آذرگشسب برده شد .
ساختمان کنونی آتشکده در سال ۱۳۱۳ خورشیدی و در دوره پهلوی اول با سرمایه یکی از زرتشتیان پارسی هند به نام «همابائی» و کمک برادران امانت ساخته شد. نقشه بنا توسط مهندسان پارسی کشیده شد و سرانجام در سال ۱۳۲۱، آتش ۱۵۰۰ ساله به این مکان منتقل گردید . این آتشکده در سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است .
معماری و قسمتهای مختلف
معماری کلی
سبک معماری: تلفیقی از معماری هخامنشی و آتشکدههای پارسیان هند
مساحت: حدود ۷۰۰۰ متر مربع
مصالح اصلی: آجر، خشت، گچ و کاشی
ویژگیهای بارز: سادگی و پرهیز از تجملات، قرارگیری بنا بر سکویی به ارتفاع ۱.۴ متر از سطح زمین
بخشهای اصلی مجموعه:
۱. ساختمان اصلی آتشکده:
بنایی با ایوانی طاقدار و معماری ساده اما باشکوه
قرار گرفته در میان حیاطی سرسبز و پر از درختان سرو و کاج
دارای حوضی بزرگ و دایرهای شکل در مقابل بنا که نماد پیوند آب و آتش است
۲. اتاقک آتشدان (مجمر):
محل نگهداری آتش مقدس در مجمری برنزی و درون محفظه شیشهای
دور از نور مستقیم خورشید و در سطحی بالاتر از زمین
۳. تالار ورجاوند:
فضایی فرهنگی و نمایشگاهی برای آشنایی با آیین زرتشتی
شامل ماکتهایی با لباسهای سنتی، سفره عقد، نمادهای نوروزی و کتاب اوستا
۴. آبانبار آتشکده:
واقع در طبقه زیرین تالار ورجاوند
ساخته شده توسط جمشید امانت برای تأمین آب مورد نیاز مجموعه
قابل بازدید برای عموم با نمایشگاهی از عکسهای آیینهای زرتشتی
۵. نگاره فروهر:
نماد فروهر بر سردر ورودی بنا با کاشیکاری ظریف یزدی
۶. حیاط و فضای سبز:
درختان سر به فلک کشیده سرو و کاج که نمادی از پیوند با طبیعت در آیین زرتشت هستند
نکات جالب درباره آتشکده
آتش مقدس توسط فردی به نام «هیربد» با استفاده از چوبهای خشک درختان زردآلو و بادام روشن نگه داشته میشود .
زرتشتیان معتقدند زرتشت بذر درختان سرو را از بهشت آورده و در این مکان کاشته است .
سنگهای گلدار پای دیوار و سرستونهای سنگی، دسترنج هنرمندان اصفهانی است که در اصفهان تراشیده و به یزد منتقل شده است .
این آتشکده یکی از سه آتش مقدس و باستانی زرتشتیان (آتش بهرام) است که بالاترین مرتبه را در میان آتشهای زرتشتی دارد .
لوکیشن دقیق
آدرس: استان یزد، شهر یزد، بلوار شهید منتظر قائم، خیابان آیتالله کاشانی، کوچه آتشکده
دسترسی:
فاصله از تهران: حدود ۶۳۰ کیلومتر
نزدیکترین جاذبهها: میدان امیرچخماق (حدود ۱۰ دقیقه)، باغ دولتآباد
دسترسی با وسایل نقلیه:
خودرو شخصی: از طریق جاده تهران-یزد
اتوبوس: پایانه مسافربری یزد، سپس تاکسی به سمت مرکز شهر
هواپیما: فرودگاه بینالمللی شهید صدوقی یزد، سپس ۲۰ دقیقه رانندگی
بهترین زمان سفر
فصلهای مناسب:
پاییز و زمستان (مهر تا اسفند):
بهار (فروردین تا خرداد):
آب و هوا: معتدل و دلپذیر
طبیعت: شکوفایی درختان و زیبایی فضای سبز مجموعه


بناها و آثار تاریخی
بناها و آثار تاریخی
بناها و آثار تاریخی
قلعه ها و کاروانسراها